PFAS zijn al jaren onderwerp van discussie. De stoffen zijn zeer moeilijk afbreekbaar, verspreiden zich gemakkelijk door het milieu en sommige PFAS kunnen schadelijk zijn voor de gezondheid. Nu waarschuwt de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) voor een bron van PFAS-vervuiling die steeds belangrijker wordt: pesticiden in de landbouw.
Volgens de ILT komt jaarlijks ongeveer 21.000 kilo trifluorazijnzuur (TFA) via pesticiden in het Nederlandse water terecht. TFA ontstaat bij de afbraak van bepaalde PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen.
Dat is een opvallend grote hoeveelheid. Ter vergelijking: volgens de ILT komt vanuit de industrie jaarlijks ongeveer 2.000 kilo TFA vrij.
Gebruik van PFAS-houdende pesticiden bijna verdubbeld
De hoeveelheid PFAS-houdende pesticiden die wordt gebruikt, is de afgelopen jaren sterk toegenomen. In 2022 ging het volgens de inspectie om ongeveer 250.000 kilo. In 2024 was dat al 465.000 kilo.
Een deel van deze middelen breekt uiteindelijk af tot TFA. Via bodem en water kan deze stof zich vervolgens verspreiden naar oppervlaktewater en grondwater.
Dat is vooral zorgelijk omdat grondwater een belangrijke bron is voor ons drinkwater.
De ILT waarschuwt dat TFA inmiddels niet alleen in oppervlaktewater en ondiepe grondwaterlagen wordt aangetroffen, maar ook steeds dieper in de bodem terechtkomt.
Wat maakt PFAS zo zorgelijk?
PFAS is een verzamelnaam voor poly- en perfluoralkylstoffen. Het gaat om een grote groep chemische stoffen die zeer moeilijk afbreken. Daardoor kunnen ze langdurig in het milieu aanwezig blijven.
Sommige PFAS worden in verband gebracht met effecten op het immuunsysteem en andere gezondheidsproblemen. Ook TFA staat steeds meer in de belangstelling. Het Europese chemische agentschap (ECHA) waarschuwde dit jaar dat TFA mogelijk schadelijker is dan eerder werd gedacht.
Uit recent onderzoek van het RIVM bleek bovendien dat vrijwel iedereen in Nederland PFAS in het bloed heeft.
De vraag is daarom niet alleen hoeveel PFAS we vandaag in het milieu brengen, maar ook hoeveel ervan zich de komende decennia blijft ophopen.
Drinkwater beschermen én zelf actie ondernemen
De belangrijkste oplossing ligt natuurlijk bij de bron: het gebruik en de verspreiding van PFAS moeten worden teruggedrongen. De ILT pleit daarom voor een strengere aanpak van PFAS-houdende pesticiden.
Maar wat kun je als consument zelf doen?
Een extra beschermingsstap kan het filteren van het drinkwater dat je daadwerkelijk drinkt zijn. De waterfilters van Aqualine zijn ontworpen om verschillende ongewenste stoffen uit water te filteren, waaronder PFAS.
Dat betekent dat je niet volledig afhankelijk hoeft te zijn van maatregelen die pas in de toekomst effect hebben. Door het water dat je drinkt en gebruikt voor bijvoorbeeld koffie en thee extra te filteren, kun je zelf een aanvullende stap zetten voor schoner drinkwater.
Een waterfilter vervangt uiteraard niet de noodzakelijke aanpak van PFAS-vervuiling bij de bron. Het is een aanvullende maatregel voor mensen die hun blootstelling aan ongewenste stoffen in drinkwater verder willen beperken.
Zijn er alternatieven voor pesticiden?
Een verbod op PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen klinkt eenvoudig, maar de praktijk is ingewikkelder.
Wageningen University & Research onderzocht welke alternatieven beschikbaar zijn. De onderzoekers benadrukken dat per gewas en per werkzame stof moet worden bekeken wat mogelijk is.
Voor middelen tegen onkruid en bepaalde plagen zijn er volgens de onderzoekers meer mogelijkheden. Bij schimmelbestrijding ligt dat lastiger. Dat geldt bijvoorbeeld voor de aardappelteelt en de teelt van suikerbieten.
Boeren staan daarmee voor een moeilijke opgave: zij moeten gewassen beschermen tegen ziekten en plagen, terwijl tegelijkertijd de druk om schadelijke stoffen uit het milieu te weren steeds groter wordt.
Voorkomen is beter dan achteraf filteren
De discussie over PFAS in pesticiden laat zien hoe ingewikkeld milieuproblemen kunnen worden wanneer stoffen eenmaal in bodem en water terechtkomen.
Een bestrijdingsmiddel kan vandaag worden gebruikt, terwijl de gevolgen ervan nog tientallen jaren zichtbaar kunnen zijn. Zeker wanneer stoffen uiteindelijk terechtkomen in grondwater dat wordt gebruikt voor de productie van drinkwater.
Daarom zijn twee dingen belangrijk:Â
- Vervuiling bij de bron voorkomen.
- Waar mogelijk zorgen voor extra bescherming van het water dat we daadwerkelijk consumeren.
De aanpak van PFAS vraagt om strengere regelgeving, schonere landbouw en betere bescherming van onze waterbronnen. Tegelijkertijd kunnen consumenten met een geschikt waterfilter, zoals een Aqualine-waterfilter, zelf een aanvullende stap zetten om PFAS uit hun drinkwater te verwijderen.
Schoon drinkwater begint bij het beschermen van onze waterbronnen. En zolang PFAS daar een groeiend probleem vormen, is het verstandig om ook te kijken naar wat je zelf kunt doen.